تغییرات بدن همیشه به معنی بیماری نیستند؛ اما بعضی نشانهها را هم نباید نادیده گرفت. خونریزی غیرعادی، نفخ مداوم، درد لگن یا تغییراتی در پستان ممکن است دلایل مختلفی داشته باشند و لزوماً نشانه سرطان نباشند، اما اگر جدید، مداوم یا غیرمعمول باشند، بهتر است بررسی شوند.
گاهی این تغییرات به استرس، خستگی، تغییرات هورمونی، افزایش سن یا مشکلات معمول بدن نسبت داده میشوند. آگاهی از بدن و شناخت تغییرات آن، یکی از راههای مهم مراقبت از سلامت زنان است.
سرطانهای زنان چیست؟
سرطانهای زنان به مجموعهای از سرطانهایی گفته میشود که اندامهای دستگاه تولیدمثل زنان را درگیر میکنند؛ از جمله سرطان دهانه رحم، تخمدان، رحم و آندومتر، لولههای فالوپ، واژن و ناحیه تناسلی خارجی.
سرطان پستان نیز اگرچه سرطان دستگاه تولیدمثل نیست، یکی از مهمترین سرطانهای مرتبط با سلامت زنان است و معمولاً در بحث سلامت و سرطانهای زنان در کنار این بیماریها بررسی میشود.
علائم سرطانهای زنان چیست؟
علائم سرطانهای زنان بسته به نوع سرطان و محل درگیری متفاوت است. بعضی از مهمترین نشانههایی که باید به آنها توجه کرد عبارتاند از:
- خونریزی غیرعادی واژن یا تغییر الگوی معمول خونریزی
- پریودهای بسیار سنگین یا طولانی
- خونریزی بعد از یائسگی
- ترشحات غیرمعمول واژن
- درد یا احساس فشار مداوم در ناحیه لگن
- نفخ مداوم یا احساس پری شکم
- احساس سیری زودهنگام هنگام غذا خوردن
- درد مداوم شکم یا کمر
- تغییرات مداوم در دفع ادرار یا مدفوع
- خارش، سوزش، زخم، توده یا تغییرات پوستی در ناحیه تناسلی
- احساس توده یا ضخیمشدن بخشی از پستان یا زیر بغل
- تغییر اندازه یا شکل پستان
- فرورفتگی یا تغییرات پوستی پستان
- تغییر در نوک پستان یا ترشح غیرعادی، بهویژه ترشح خونی
داشتن هرکدام از این علائم به معنی ابتلا به سرطان نیست. بسیاری از این نشانهها میتوانند علتهای دیگری داشته باشند. نکته مهم، توجه به تغییرات جدید و مداوم بدن است.
خونریزی غیرعادی واژن؛ یکی از علائم مهم سرطانهای زنان
خونریزی غیرعادی میتواند شکلهای مختلفی داشته باشد؛ از خونریزی بین دو پریود و خونریزی شدید یا طولانی گرفته تا خونریزی بعد از رابطه جنسی یا بعد از یائسگی.
خونریزی بعد از یائسگی طبیعی نیست و باید بررسی شود. البته این نوع خونریزی همیشه به معنی سرطان نیست و میتواند دلایل غیرسرطانی داشته باشد، اما نباید بدون بررسی از کنار آن گذشت.
سرطان دهانه رحم چیست و چه علائمی دارد؟
بیشتر موارد سرطان دهانه رحم با عفونت مداوم انواع پرخطر ویروس HPV ارتباط دارند. در بسیاری از افراد، عفونت HPV بدون درمان خاصی توسط سیستم ایمنی بدن کنترل میشود؛ اما اگر عفونت پرخطر برای مدت طولانی باقی بماند، ممکن است به تغییرات پیشسرطانی و در نهایت سرطان منجر شود.
واکسیناسیون HPV و غربالگری منظم دهانه رحم از مهمترین راههای پیشگیری و تشخیص زودهنگام این سرطان هستند. نوع و فاصله غربالگری به سن، سابقه پزشکی و دستورالعملهای محل زندگی فرد بستگی دارد.
نکته مهم این است که برای انجام غربالگری نباید منتظر بروز علائم ماند.
سرطان تخمدان چیست؟ علائم سرطان تخمدان کداماند؟
سرطان تخمدان در مراحل اولیه ممکن است علائم مشخصی نداشته باشد یا نشانههای آن شبیه مشکلات معمول گوارشی یا هورمونی باشد.
علائمی مانند نفخ مداوم، احساس فشار یا درد در شکم و لگن، احساس سیری زودهنگام، تغییرات دفع ادرار یا مشکلات گوارشی میتوانند از نشانههای این بیماری باشند؛ بهخصوص اگر جدید باشند و از بین نروند.
در حال حاضر برای زنان بدون علامت و با خطر متوسط، روش غربالگری عمومی و اثباتشدهای برای تشخیص سرطان تخمدان وجود ندارد. به همین دلیل توجه به تغییرات مداوم بدن و مراجعه برای بررسی علائم اهمیت دارد.
سرطان رحم و آندومتر؛ علائم و نشانهها
سرطان آندومتر، که شایعترین نوع سرطان رحم است، اغلب با خونریزی غیرطبیعی خود را نشان میدهد.
خونریزی بین پریودها، پریودهای غیرعادی یا خونریزی بعد از یائسگی از نشانههایی هستند که باید بررسی شوند. خونریزی بعد از یائسگی بهویژه اهمیت دارد و نباید صرفاً به افزایش سن یا تغییرات هورمونی نسبت داده شود.
برای زنان بدون علامت و با خطر معمول، غربالگری روتین سرطان آندومتر توصیه نمیشود و توجه به علائم نقش مهمی در تشخیص زودهنگام دارد.
سرطان واژن و ناحیه تناسلی خارجی؛ علائم و نشانهها
سرطان واژن و سرطان ناحیه تناسلی خارجی از سرطانهای نسبتاً نادر هستند، اما شناخت تغییرات این ناحیه اهمیت دارد.
وجود زخم یا تودهای که برطرف نمیشود، خارش یا سوزش مداوم، تغییر رنگ یا ظاهر پوست، درد، خونریزی یا ترشحات غیرمعمول از جمله نشانههایی هستند که بهتر است توسط پزشک بررسی شوند.
برای زنان بدون علامت و با خطر معمول، غربالگری عمومی برای این سرطانها وجود ندارد.
سرطان لولههای فالوپ چیست؟
سرطان لولههای فالوپ نوعی سرطان نادر است و در بسیاری از منابع پزشکی در کنار سرطان تخمدان و سرطان اولیه صفاق بررسی میشود، زیرا علائم و روشهای تشخیص و درمان آنها میتواند مشابه باشد.
نفخ مداوم، درد یا فشار شکمی و لگنی، احساس سیری زودهنگام و تغییرات گوارشی یا ادراری میتوانند از نشانههای این گروه از سرطانها باشند.
سرطان پستان؛ علائم و تغییراتی که باید جدی گرفت
سرطان پستان یکی از شایعترین سرطانها در زنان است. شناخت ظاهر و وضعیت معمول پستانها میتواند به تشخیص تغییرات جدید کمک کند.
توده یا ضخیمشدن در پستان یا زیر بغل، تغییر اندازه یا شکل پستان، فرورفتگی پوست، تغییر در نوک پستان و ترشح غیرعادی، بهویژه ترشح خونی، از جمله تغییراتی هستند که باید بررسی شوند.
البته بسیاری از تودهها و تغییرات پستانی سرطانی نیستند. برنامه غربالگری سرطان پستان نیز بر اساس سن، سابقه خانوادگی و عوامل خطر فردی تعیین میشود.
چگونه از سرطانهای زنان پیشگیری کنیم؟
همه سرطانها قابل پیشگیری نیستند، اما میتوان با اقدامهای مشخصی خطر بعضی از آنها را کاهش داد یا بیماری را زودتر تشخیص داد:
- غربالگری دهانه رحم را جدی بگیریم.
درباره زمان و روش مناسب تست HPV یا سایر روشهای غربالگری با پزشک یا مرکز درمانی معتبر مشورت کنیم. - واکسیناسیون HPV را بررسی کنیم.
واکسن HPV میتواند از عفونت با انواعی از HPV که با برخی سرطانها ارتباط دارند، پیشگیری کند. - غربالگری سرطان پستان را بر اساس سن و میزان خطر پیگیری کنیم.
سابقه خانوادگی و برخی عوامل ژنتیکی مانند تغییرات ژنهای BRCA میتوانند در تعیین میزان خطر اهمیت داشته باشند. - خونریزی غیرعادی را نادیده نگیریم.
بهویژه خونریزی بعد از یائسگی باید بررسی شود. - تغییرات مداوم بدن را ثبت و پیگیری کنیم.
اگر نشانهای جدید است، ادامه دارد یا با وضعیت معمول بدن تفاوت محسوسی دارد، بهتر است برای بررسی آن اقدام کنیم. - سابقه خانوادگی سرطان را بشناسیم.
در صورت وجود سابقه قابلتوجه سرطان پستان، تخمدان یا برخی سرطانهای دیگر در خانواده، درباره ارزیابی خطر با پزشک مشورت کنیم.
چه زمانی برای علائم سرطان زنان به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر تغییری در بدن جدید است، بدون علت مشخص ادامه پیدا میکند یا با وضعیت معمول شما تفاوت دارد، بهتر است آن را بررسی کنید. بهخصوص خونریزی غیرعادی، خونریزی بعد از یائسگی، توده جدید، تغییرات مداوم پستان یا علائم مداوم شکمی و لگنی نباید برای مدت طولانی نادیده گرفته شوند.
آگاهی از علائم به معنی ترس از سرطان نیست. بسیاری از این نشانهها علتهای غیرسرطانی دارند. هدف این است که تغییرات مهم را بشناسیم و در صورت نیاز، بررسی پزشکی را به تعویق نیندازیم.
شناخت بدن، ترس از بیماری نیست؛ یکی از راههای مراقبت از خودمان است.
توجه: این مطلب با هدف افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین تشخیص یا توصیه پزشکی نیست. در صورت مشاهده علائم جدید یا مداوم، برای ارزیابی دقیق با پزشک یا متخصص مربوطه مشورت کنید.